مقام دوم : مفاد قاعدهء « لا ضرر » قبل از شروع در بيان مضمون و محتواى قاعده ، دو مقدّمه ، كه در فهم مفاد قاعده ، تأثير بسزايى دارد را ذكر مىكنيم . مقدّمه اوّل : وجود قيد « فى الإسلام » از آن‌چه در فصل سابق گذشت ، معلوم شد كه حديث « لا ضرر و لا ضرار » ، در بعضى از روايات ، عبارت « فى الاسلام » « 1 » را نيز به دنبال خود داشت ، سوال اين است كه آيا وجود اين عبارت ، به

--> ( 1 ) . از بعضى كلمات مرحوم شيخ الشريعة اصفهانى قدس سره استفاده مىشود كه اين قيد فقط درنقل ابن اثير وجود دارد ؛ [ قاعدة لا ضرر ، ص 12 : « . . . لا أدرى من أين جاء ابن الأثير - فى النهاية - بهذه الزيادة ! . . . » . ] و در مقابل بعضى معاصران او ادعاى تواتر در وجود اين قيد كرده‌اند ! ؛ كه هر دو قول خلاف واقع است .